مدرسه خان

شیراز که به شهر علم و مکتب شهره است، حافظ یکی از معروف‌ترین مدارس قدیمی استان با نام مدرسه خان است. مدرسه خان در زمان حکومت صفوی و سلطنت شاه عباس صفوی ساخته شد و در برهه‌ای از تاریخ، ملاصدرا، فیلسوف مشهور ایرانی، در آن به تدریس پرداخت. امروزه مدرسه خان از مکان های دیدنی شیراز محسوب می‌شود و به‌عنوان میراث ملی به ثبت رسیده است. این مدرسه تحت نظر «آیت‌الله ملک حسینی»، به‌عنوان حوزه‌ علمیه‌ شیراز، مورد استفاده قرار می‌گیرد.ایده‌ ساخت این مدرسه‌ قدیمی از طرف الله وردیخان گرجی، والی وقت شیراز که از سپه‌سالاران شاه عباس نیز بود، مطرح شد و با همت او پروژه‌ احداث آن، کلید خورد. الله وردیخان که از اسرای گرجی بود، در زمان شاه طهماسب از گرجستان به ایران تبعید و به‌عنوان غلام به دربار صفوی راه یافت.وی مسلمان شد و در زمان شاه عباس اول از طرف پادشاه به‌عنوان سپهسالاری سلطنت صفوی و نیز فرمانروایی فارس، دست یافت. وی از سال ۱۰۰۴ تا ۱۰۲۲ هجری قمری حاکم فارس بود و در این مدت اقدامات قابل توجهی در رشد و تعالی فرهنگ و تمدن ایران‌زمین انجام داد که می‌توان به احداث پل الله‌ وردی خان در اصفهان (۳۳ پل)، ساخت بازار لار، ایجاد نهر عباسی در شیراز و احداث چندین پل و کاروان‌سرا در مسیر اصفهان به شیراز اشاره کرد.از نکات جالب در مورد ساخت این مدرسه، پرداخت تمامی هزینه‌ احداث توسط شخص الله وردی خان است. وی زمانی که متوجه شد احداث این مکان علمی مدت زمان زیادی را می‌طلبد، تنها پس از ساخت بخش‌های ضروری و مهم برای تدریس استاد و استفاده‌ طلبه‌ها، از ملاصدرا خواست تا به شیراز نقل مکان کند. همچنین در آن دوران و در برخی از مدارس اصفهان، برای پذیرفتن طلاب جهت تحصیل، شروطی وجود داشت که یکی از آن‌ها عدم تدریس علوم معقوله در آن مدارس بود. این در حالی است که اتفاقا از مهم‌ترین ویژگی‌های مدرسه‌ خان شیراز، تدریس و تحصیل همین علوم معقوله بود که خود مدرسه را به دانشگاهی نوظهور و برجسته در زمان خود، تبدیل کرد و از آن مکانی منحصربه‌فرد جهت علم‌آموزی و تدریس علم و دین ساخته بود.